Nuwe(r) aantekeninge by 'n ou gedig: A.G. Visser: "Lotos-land"

Abstract

Eugene Marais proposes in his "Voorwoord" to A.G. Visser's Gedigte (1925) that the ultimate norm for evaluating literature is whether the reader is compelled to return to the text as a result of the pleasure he derives from it. After fluctuating criticism, Visser is credited in the late seventies for his humoristic poetry and his intricate intellectual play of reference and transposition. The poem "Latos-land" is an example of this early intertextual dexterity to which contemporary literary theory can functionally be applied. Explicit and implicit intertexts (by means of the title and markers in the poem) are investigated in the article. Visser intentionally presents his poem as "unhistorical", in that way commenting on his contemporary historical literature. Two Dutch idioms and a painting of Bruegel also contribute to the complex setting Visser creates by a permutation of texts. The poem is moreover a "parent" text to later poems in which other authors are brought to mind explicitly or by implication.

Opsomming
Eugene Marais se maatstaf in die "Voorwoord" by A.G. Visser se Gedigte (1925) is dat die "hoogste toets" van die werklike waarde van 'n gedig daarin bestaan dat die leser na die teks teruggedwing word op grond van die genot wat hy daaruit put. Nadat die kritiek Visser Jank wipplank laat ry het, word hy aan die einde van die sewentigerjare gekrediteer vir sy geestige gedigte en sy bewuste omgang met ander tekste. Die gedig "Lotos-land" dien in hierdie artikel as voorbeeld dat daar met genot na die gedig "teruggegaan" kan word op grond van Visser se vroee intertekstuele vaardigheid en dat die gedig horn leen tot 'n beskrywing in terme van die hedendaagse literere teorie. Eksplisiet aanwysbare en implisiet meesprekende tekste (op grond van die titel en merkers in die gedigliggaam) word nagegaan. Visser se bewuste omgang met ander literatuur blyk ook daaruit dat hy in teenstelling met sy tydgenootlike historiese literatuur, die gedig normdeurbrekend as "onhistories" aanbied. Ook twee Nederlandse idiome en 'n skildery van Bruegel verryk die vindingryke ruimte wat Visser skep deur 'n permutasie van tekste. Die gedig is voorts 'n "ouer"-teks vir later gedigte waarin ander outeurs eksplisiet of by implikasie te berde gebring word.